SÖMÜRGESİZLEŞTİRME ÇALIŞMALARINDA ULUSLARARASI HUKUKUN ÖZNE SORUNU

Özet
Klasik uluslararası hukuk anlayışı, temel özne olarak hak ve yükümlülükler kadar hukuk yaratma yetkisine de sahip olan devletleri görmektedir. Ayrıca, sınırlı ve daha da önemlisi işlevsel bir özne olan uluslararası örgütlerle kimi hak ve yükümlülükler temelinde uluslararası hukukun görece pasif bir parçası olan bireylerle birey grupları da bulunmaktadır. Oysa, tüm bunların hukuk sisteminde “insan”ı aktif bir hukuk kişisi/öznesi kıldığını söylemek pek kolay gözükmemektedir. Bu çalışmada genelde sosyal bilimler özelde de uluslararası ilişkiler alanı için yeni bir anlayış önerisi getiren sömürgesizleşme çalışmalarının temel parametreleri ve önermeleri çerçevesinde bir analiz yapılmaktadır. Temel amaçsa, sosyal bilimlerin mevcut “birey” algısı yerine bir özne olarak “insan” anlayışının kurgulanması sorununu ele almaktır. Bu bağlamda, bilgi üretme biçimi ve ereği başta olmak üzere her anlamda her türlü sömürgeleştirici unsurdan olabildiğince arınmış “insan”ın uluslararası hukuk sistemine farklı bir bakış açısı getirme potansiyeli irdelenmektedir.

Anahtar Kelimeler: Uluslararası hukuk kişiliği, sosyal bilimlerde özne sorunu, sömürgesizleşme, insan

THE AGENCY PROBLEM FOR DE-COLONIAL INTERNATIONAL LAW STUDIES

Abstract
Classical approaches to international law accept States as the basic law agent both as a lawmaker and obligation holder. Limited and functional legal agency of international organizations and relatively passive legal personality of individuals are also gradually mentioned in this context. However, it is clear that neither of these render “human” the active legal agent. The present study elaborates to analyse this very problematic issue using the basic parameters of the de-colonial international studies that seeks to bring a fresh look at social sciences. The primary goal is to handle the problem of how to replace the prevailing understanding based on “individual” with one based on “human”. In this context, it is examined and suggested that epistemologically decolonised social sciences and individuals/humans may well have the potential to bring a different look at, inter alia, international law.

Key Words:International legal personality, agency problem in social sciences, decolonisation, human