Lübnan’daki siyasal krizin başlangıcını ülkedeki farklı politik ve mezhepsel grupların Lübnan-Suriye ve Lübnan-İsrail ilişkilerine bakışı oluşturmaktadır. Hizbullah’ın liderliğini yaptığı 8 Mart güçlerine göre a) İsrail bir numaralı düşmandır, b)  Lübnan’ın istikrarına askerlerinin kanını feda ederek katkı sağlayan kuzenlerimizin yaşadığı Suriye, Lübnan’ın en önemli müttefikidir, c) ABD ve onunla işbirliği içinde olan yerel gruplar, “direnişi” bitirmek istemektedirler. Diğer taraftan Suriye karşıtı blok olarak da bilinen 14 Mart hareketini oluşturan partilere göre ise a) Suriye tarih boyunca sürekli Lübnan’a egemen olmak istemiştir; hiçbir zaman Lübnan’ı ayrı bir ülke olarak tanımamıştır ve Lübnan’da gerçekleşen suikastların ve politik krizlerin sorumlusudur. b) İsrail düşman olmakla birlikte Lübnan, tek başına Arap-İsrail savaşının bir cephesi olmamalıdır, c) Hizbullah, Suriye ve İran’ın savaş isteyen politikalarının bir parçası olmaktan vazgeçmeli ve Lübnan’ın egemenliği için çalışmalıdır. Hükümet içinde yer alan bazı kişilere göre İran’da Ahmed-i Nejat’ın başa geçmesiyle birlikte Şii Hizbullah örgütü dini bir misyon yüklenerek Mehdi’nin gelişi için hazırlıklar yapmakta ve bu yüzden İsrail ile savaşı derinleştirmek ve Lübnan’ı Arap-İsrail savaşının yaşandığı bir ülke haline getirmeye çalışmaktadır. Bu yüzden de daha önce iç savaş döneminde olduğu gibi Hizbullah’ın Lübnan’ın egemenliği ve özgürlüğünü yeniden kurma ve Suriye’nin yayılmacı amaçlarını sınırlamak gibi bir amacı bulunmamaktadır. Yukarıda kısaca belirtmeye çalıştığımız bu iki farklı görüş günümüz Lübnan siyasal krizinin temelini oluşturmakta ve ülkeyi bir iç savaşa doğru sürüklemektedir.

İSRAİL’İN TEK TARAFLI ÇEKİLMESİNİN ARDINDAN SURİYE’YE KARŞI ARTAN TOPLUMSAL MUHALEFET

Lübnan’daki siyasal kriz esasında İsrail’in 1978 ve ardından 1982 yılından itibaren işgal altında tuttuğu Lübnan topraklarından 2000 Mayısında çekilmesinden hemen sonra başlamıştır.İsrail’in tek taraflı olarak yaklaşık 22 yıldır sürdürdüğü işgali sonlandırması sadece Hizbullah’ın silahları meselesini gündeme taşımakla kalmamış, aynı zamanda Suriye’nin Lübnan’daki varlığının da sorgulanmasına yol açmıştı. İsrail’in çekileceğini açıklamasının ardından özellikle Lübnanlı Marunilerin öncülüğünde Lübnan’daki çeşitli siyasi partiler, sivil toplum örgütleri ve bazı basın organları ülkenin normalleşmesi ve bağımsızlığına yeniden kavuşması için Suriye’nin Lübnan’dan çekilmesi gerektiğine ilişkin çağrılarda bulunmaya başladılar. İsrail’in çekilmesinin gündeme gelmesinin ardından Fransa’da sürgünde bulunan Michael Aoun taraftarlarının desteklediği öğrenci gösterileri kısa sürede Marunilerin yoğunlukta olduğu tüm bölgelere yayılmıştı. Göstericiler açıkça Suriye’nin İsrail ile eşzamanlı olarak askerlerini çekmesini talep etmekteydiler. Birkaç hafta süren gösteriler sırasında askerlerin şiddet kullanması ve bir çok kişinin gözaltına alınması ise ülkedeki Suriye karşıtı tepkinin genişlemesine yol açmıştı. Aoun taraftarları tüm baskılara rağmen Suriye karşıtı gösterilerini 2005 yılının başına kadar sürdürmüştü. Artan tepkilerin etkisiyle Maruni Kilisesi Patriği Sfeir’le görüşen Şam yönetimi, kendisine yıl sonunda gerçekleşecek olan seçimlere hiçbir şekilde müdahale edilmeyeceği ve seçimlerin özgür bir ortamda gerçekleşeceği sözü vererek Kilise’nin gösterilerine destek vermemesini talep etmişti. Şam’ın uzlaşmacı tutumu Maruni Kilisesi’nin Suriye karşıtı gösterilere desteğini kesmesinde önemli bir rol oynamıştı. Ancak Ağustos ve Eylül (2000) aylarında yapılacak olan seçimlere Suriye’nin müdahale edeceğinin anlaşılması üzerine Maruni Kilisesi de Suriye karşıtı politikalarını daha açık bir şekilde ifade etmeye başladı. Patrik Sfeir, Suriye karşıtı ilk ciddi açıklamasını bu tarihte yapacaktı. Bu açıklamada Patrik, Lübnan “kendi çocukları tarafından yönetilmemektedir; Lübnan’ı hegemonyası altına alan Suriyeliler tarafından yönetilmektedir” demişti. Konuşmasının devamında Suriye’nin Lübnan üzerindeki vesayetinin sona erdirilmesi çağrısında bulunmuştu.Seçimlerden hemen sonra da Maruni Kilisesi yayınladığı bildiride hem seçimler eleştirilmiş hem de Suriye askerlerinin Lübnan’dan çekilmesi talep edilmişti. Bildiride Suriye’nin seçimlere hile karıştırmak için ceza ve ödül politikasını birlikte kullandığı vurgulanmaktaydı. Esad rejiminin yıllardır Lübnan’da baskıcı bir politika izlediği öne sürülmekteydi. Bildiride ayrıca “İsrail güney Lübnan’dan çekildiğine göre Suriye askerlerinin de Lübnan’dan çekilmesinin zamanı gelmiştir” ifadesine yer verilmişti. Maruni Kilisesi Şam’dan “Taif Anlaşması’nda öngörüldüğü üzere bir an önce askerlerini çekmesini ve Lübnan’ın egemenliğini ve otoritesini tanımasını”  istemişti. Diğer yandan seçim sonuçları da beklendiği gibi olmuştu. Sözkonusu dönemde Lübnan’da bulunan Robert Fisk’in de Beyrut’taki gözlemlerinden hareketle aktardığı üzere seçimleri Suriye taraftarı olarak bilinen adaylar kazanmıştı. Fisk nükteli bir şekilde, Suriye askerlerinin ve istihbaratının kontrolünde gerçekleşen seçimlerde aday olan 589 kişinin tümünün de Suriye taraftarı olduğunu belirtmişti. Diğer bir deyişle hükümet ve muhalefet Suriye taraftarı olmak zorundaydı. Fisk’e göre, Şam’ın baskıcı politikaları sonucu Suriye karşıtı olarak bilinen Patrik Sfeir bile seçim sürecinde Suriye ve Lübnan’ın dost iki ülke olduğunu açıklamak zorunda kalmıştı. Bu arada geleceğe ışık tutacak şekilde Fisk’in bu dönemde Cumhurbaşkanı Lahud ile Başbakan Hariri